VÜCUTLARI İLE GÖREN BALIKLAR

VÜCUTLARI İLE GÖREN BALIKLAR

28 Hazira

Lipsoz balığı rengini değiştirebilen bir balık türüdür. Daha çok Atlantik okyanusunun batı kısmında yaşar. Araştımacılar bu tür balıkların nasıl renklerini ayarlayabildiklerini halen tam olarak çözebilmiş değil. Birkaç ay önce Journal of Comparative Physiology dergisinde yayınlanan bir bilimsel makale ile bu gizemli balıkların dünyası bir nebze olsun aydınlanmaya başlamış gibi gözüküyor.

Lipsoz balıkları çevreye uyum sağlayabilecek renge bürünebilmek için sadece gözleri ile değil tüm vücudları yani derileri ile de görebiliyorlar. Derilerinin ışığı algılayabildiği biliniyordu ancak bunu nasıl yapabildiği konusu şu ana kadar bir muammaydı. Derilerinde bulununan kromatofor adlı özel pigmentler içeren hücreler sayesinde bu balıkların çevredeki ışığı algıladıkları anlaşıldı. Aslında ahtapotlar gibi bazı başka balık türlerinde de deri rengini değiştirme özelliği mevcuttur. Ancak bu türlerde göz ile deri uyumlu yani adeta senkronize şekilde çalışır. Ancak lipsoz balıklarında deride ışığa hassas deri hücrelerinin gözlerinden bağımsız çalıştığı anlaşıldı. Dolayısıyla bu balıkların derilerinde gözlerinden ayrı bir ışık algılama yani görme özelliği olduğu görüldü. Bu sayede de bulundukları çevreye çok hızlı bir şekilde, sadece milisaniyeler içerisinde tam uyum sağlayarak kamufle olabiliyorlar. Özellike mercan bölgelerinde yaşayan lipsoz balıkları çok farklı renklerin bulunduğu ortamlarda bile anında her türlü renge bürünebiliyorlar. Bilim adamları balıkların derilerindeki çok farklı ışık algılama özelliği ile, gözleri ile görebildikleri ışık dalga boyundan çok daha farklı ışık dalga boylarını da algılayabildiğini düşünüyorlar. Yani insanların bile göremediği ışık kaynaklarını da görebiliyor olmaları kuvvetle muhtemel. Bu balıkların derilerinin, gözlerinden bağımsız olarak hangi mekanizmalar ile bunları yapabildikleri konusu ise yeni araştırmaların yapılmasını gerektiriyor.

Lipsoz balıkları bu olağanüstü görme özellikleri sayesinde bize aslında yeni ufuklar açıyor. Ayrıca yine ehli sünnet alimlerimiz cennetteki görme duyusunun dünyadakinden çok farklı olacağını belirtiyorlar. Cennetlikler dünyada akla ve hayale gelmeyen nimetleri, belki de tüm vücutları ile görebilecekler.

Tabiattaki yaratılış harikaları bize aklımızın almadığı birçok konuda yol gösteriyor. Yeter ki bu nimetlere tefekkür gözü ile bakabilmeyi başarabilelim.

Kaynak: Lorian E. Schweikert et al. De novo transcriptomics reveal distinct phototransduction signaling components in the retina and skin of a color-changing vertebrate, the hogfish (Lachnolaimus maximus). Journal of Comparative Physiology A, published online February 28, 2018; doi: 10.1007/ s00359-018-1254-4

Prof Dr. VOLKAN TUZCU

Yazının tamamını Lâlegül Dergisi Temmuz sayısında bulabilirsiniz. (Sayfa 80)


Yorum Ekle