2. ABDÜLHAMİD HAN VE DÜYÛN-I UMUMIİYE

2. ABDÜLHAMİD HAN VE DÜYÛN-I UMUMIİYE

25 Ekim 2

Mustafa Reşit Paşa ve Osmanlıda ilk borç! 

Son zamanlarda Sultan II. Abdülhamid Han’a vurmak isteyenler hemen Düyun-ı Umumiye” idaresine sarılmaktadırlar. Abdülhamid Han güya devletini borç bataklığına sürüklemişti. Devletinin maliyesini yabancılara teslim etmişti.

Geçtiğimiz günlerde, uluslararası yönetim şirketi Mc Kinsey ile yapılan bir anlaşma sonrasında da Osmanlı düşmanlarının bu Düyun-ı Umumiye sözünü dillerinden düşürmediklerine şahit olduk.

Nedir bu Düyun-ı Umumiye? Abdülhamid Han gerçekten devletinin maliyesini Batılılara teslim mi etmişti? Osmanlıyı borç bataklığına kimler sokmuştu? Düyun-ı Umumiye hangi neticeleri vermişti? Bu yazımızda bu suallerin cevabını bulmaya çalışalım.

Aslında Osmanlı devlet adamları, Tanzimat devrine kadar, sık sık ortaya çıkan para darlığına ve bütçe açıklarına rağmen dışarıdan borç para almaktan şiddetle kaçınmışlardı.

Buna karşılık İngiltere ve Fransa, Osmanlı Devleti’ni borç kıskacına sokmak ve ülkeyi mali açıdan kontrol altına alabilmek için devamlı baskı yapıyorlardı. Nihayet kendilerine gözü kapalı bağlı Mustafa Reşid Paşa sayesinde bu emellerine ulaşacaklardı. 

Mustafa Reşid Paşa, 1850-1851 mali yılında, hazinenin zorda olduğunu ileri sürerek ilk dış borç anlaşmasını imzaladı. Fakat Sultan Abdülmecid’in eniştesi Fethi Ahmed Paşa ile Damad Mehmed Ali Paşa, dış borçlanmanın doğuracağı tehlikeler konusunda Padişah’ı ikaz ettiler. 

Bunun üzerine Sultan Abdülmecid bu anlaşmayı onaylamadı. Ancak Reşid Paşa’nın yeterince görüşülmeden alelacele yaptığı bu anlaşmanın bozulması sebebiyle devlet, 2.200.000 Osmanlı lirası tazminat ödemek durumunda kaldı. 

Dünyanın hiçbir yerinde borç almadım diyerek tazminat ödeyen bir devlet gösterilemez. Şu hal Tanzimat’ın mimarı pozisyonundaki Osmanlı devlet adamlarının nasıl bir ihanet içerisinde olduklarının çok net bir göstergesi gibiydi!

İki sene sonra İngilizler ve Reşid Paşa, bu defa Osmanlı Devleti’ni harbe sürüklemek suretiyle borç kapısını aralama imkânını bulacaklardı. Zira İngiltere ve Fransa’nın kışkırtmalarıyla başlayan ve bilhassa uzaması sağlanan Kırım Harbi (1853-1856) Osmanlı maliyesini ciddi biçimde sarsmıştı. 

Prof.Dr. Ahmet ŞİMŞİRGİL

Yazının tamamını Lâlegül Dergisi Kasım sayısında bulabilirsiniz. (Sayfa 18)




Yorum Ekle